Działania Grup Rodzinnych  Al-Anon w Polsce

  1. Początki

W pierwszej połowie lat 70. ubiegłego wieku w Poznaniu powstała pierwsza w Polsce grupa terapeutyczna dla żon alkoholików, którzy leczyli się w Poradni Przeciwalkoholowej. Utworzyli oni pierwszą grupę AA – Eleusis i w pewnym momencie dotarła do nich informacja o wspólnocie Al-Anon. Przekazali ją swym żonom. Hanka J. członek Al-Anon z Kanady rozpoczęła korespondencję z Anną F., żoną jednego z założycieli Eleusis. Dzięki tej kilkuletniej wymianie listów powstała pierwsza Grupa Rodzinna Al-Anon „Ariadna”, która została zarejestrowana w 1980 r. w Biurze Służby Światowej w Nowym Yorku. Hanka J. przesyłała sukcesywnie przez 10 lat tłumaczenia najważniejszych zasad programu Al-Anon, m.in. naszego potrójnego Dziedzictwa.

  1. Rozwój

W rozwoju Grup Rodzinnych Al-Anon pomagali przyjaciele ze Wspólnoty Anonimowych Alkoholików, profesjonaliści z poradni odwykowych oraz osoby duchowne. W 1984 r. było już 5 grup – 3 w Poznaniu, 2 w Bydgoszczy.

W początkowym okresie swojego rozwoju Al-Anon w Polsce był wspomagany przez AA i Al-Anon w Niemczech. W 1984 r. Emma z Monachium była gościem I Krajowego Zjazdu AA w Poznaniu. Od tego momentu Emma kilkakrotnie odwiedzała polski Al-Anon. Była zaprzyjaźniona z nestorkami Al-Anon w Polsce. One też były zapraszane i goszczone w niemieckich rodzinach. Ostatnia wizyta w Niemczech to pobyt dwóch powierników na Konferencji Służb Al-Anon w 2004 r.

Obecnie – w 2018 r. – jest 368 grup Al-Anon, w tym jedna grupa internetowa działająca od grudnia 2012 r. (na podstawie spisu grup).

W 1986 r. powstała w Poznaniu Ala – pierwsza grupa Alateen. W 1989 r. było już 12 grup, a obecnie w 2018 r. jest 18 grup, w tym czat internetowy działający od maja 2013 r. (na podstawie spisu grup).

W 1991 r. istniały w Polsce 3 grupy Al-Anon Dorosłe Dzieci. Obecnie w 2018 r. są 4 grupy. (na podstawie spisu grup).

Obecnie w Polsce liczba ludności przekracza 38 milionów. W Al-Anon jest zarejestrowanych ponad 390 grup Al-Anon (wraz z Alateen i Al-Anon DD), co daje 1 grupę na 97 000 mieszkańców.
W pierwszej ankiecie badającej członkostwo w Al-Anon, którą przeprowadzono w 2009 r., wzięło udział ponad 1500 członków. Około połowa z nich mieszkała w dużych miastach, jedna trzecia w średniej wielkości miasteczkach, a jedna piąta na wsi. Wśród tej liczby 98% stanowiły kobiety, 2% – mężczyźni. 59% osób należących do Al-Anon należało do grupy wiekowej od 36 do 55 lat, 32% miało ponad 55 lat a około 9% miało poniżej 36 lat. Drugą ankietę przeprowadzono w 2014 r.

Różnice, które się zaznaczyły przy porównaniu obu ankiet są niewielkie.

  • Zmniejszyła się liczba osób w przedziale lat 36-55, a w niewielkim stopniu zwiększyła liczba osób młodych i powyżej 55 lat.
  • Zwiększyła się liczba osób, które na pytanie „kto jest alkoholikiem w twoim życiu” dały odpowiedź: rodzice, dzieci, inni krewni.
  • Zwiększyła się liczba osób, które o Al-Anon dowiedziały się za pośrednictwem Internetu (czat internetowy, dyżur telefoniczny i korespondencja mailowa w pierwszej ankiecie nie występowały).
  • Zmienił się zasięg społeczny Grup Rodzinnych Al-Anon: zwiększyła się liczba osób zamieszkujących na wsi i w małych miastach, a także osób, które w miejscu zamieszkania nie mają grupy Al-Anon.
  1. Kształtowanie się struktury Grup Rodzinnych Al-Anon w Polsce

Rozwój struktury Al-Anon w Polsce następował stopniowo, przekształcając się w miarę potrzeb i wzrostu świadomości członków Al-Anon.

W 1987 r., korzystając z doświadczeń Wspólnoty AA, listownej inspiracji Hanki J. z Kanady oraz sugestii Biura Służby Światowej w Nowym Yorku, powstała w Poznaniu pierwsza intergrupa, która objęła swoim zasięgiem 20 grup z Poznania i okolic. W 1995 r. było 11 intergrup. W 1996 r. zmieniono nazwę intergrupa na region. Obecnie jest 13 regionów (liczba grup w regionach waha się od 10 do 60). W ramach regionów powstały dwa okręgi – Opolski i Bydgoski.

Przy okazji IV Kongresu AA w Gdańsku w 1991 r. zorganizowano pierwsze krajowe spotkanie przedstawicieli Al-Anon z całej Polski. Obecni na nim członkowie grup Al-Anon z poszczególnych intergrup powołali Tymczasowy Komitet Służby Al-Anon w Polsce, którego nazwę zmieniono w 1994 r. na Krajowy Komitet Służby Al-Anon w Polsce.

W 1997 r. została zwołana Pierwsza Konferencja Służby Al-Anon w Polsce. Miejscem jej obrad był Poznań. Wybrano wtedy Radę Powierników oraz powołano 7 komitetów. Obecnie istnieje 10 komitetów stałych: Komitet Taktyki, Komitet Finansów, Komitet Nominacyjny, Komitet Konferencyjny, Komitet Alateen, Komitet Współpracy z Profesjonalistami i Instytucjami, Komitet Informacji Publicznej, Komitet Literatury, Komitet Archiwum, Komitet Regionalnych Seminariów Służby. Powoływane są także zespoły zadaniowe do realizacji konkretnych spraw, np. prac nad nowym podręcznikiem Al-Anon.

Od 1999 r. Konferencja Służby Grup Rodzinnych Al-Anon odbywa się corocznie. Pierwsza Karta Konferencji Al-Anon została przyjęta w 2001 r.

Od 2007 r. organizowane są Regionalne Seminaria Służby, w których biorą udział członkowie służby krajowej zaproszeni przez region, aby podzielić się doświadczeniem zdobytym dzięki pracy dla wspólnoty jako całości. Cel seminariów to inspirowanie członków do realizowania głównego celu wspólnoty, jakim jest pomoc rodzinom i przyjaciołom osób chorujących na alkoholizm, przez współudział w służbie.

W kwietniu 1999 r. Al-Anon powołało Stowarzyszenie Służb Grup Rodzinnych Al-Anon, które uzyskało osobowość prawną po rejestracji w Sądzie Rejonowym w Poznaniu.

Stowarzyszenie należy do organizacji pozarządowych. W okresie 2004 – 2014 Stowarzyszenie posiadało status Organizacji Pożytku Publicznego, z którego było zmuszone zrezygnować z powodu niemożności spełnienia wszystkich warunków znowelizowanej Ustawy o OPP. Nastąpiło to po zarejestrowaniu działalności gospodarczej, głównego źródła pozyskiwania przychodów dla wspólnoty. Działalność Stowarzyszenia jest specyficzna ze względu na trudności w wycenieniu działalności statutowej, w dużej części nieodpłatnej, oraz niemożność jej udokumentowania z powodu anonimowości. Stąd w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej powstała wątpliwość, której nie udało się wyjaśnić – co do spełniania warunków OPP przez Al-Anon.  Wobec zaistniałej sytuacji, mając na uwadze dobro Grup Rodzinnych Al-Anon i ich członków (m.in. zachowanie anonimowości), Walne Zgromadzenie w dniu 6.12.2014 r. podjęło decyzję o rezygnacji ze statusu OPP.

Organami Stowarzyszenia są: Walne Zgromadzenie Członków (organ stanowiący i opiniujący), Komisja Rewizyjna (organ kontrolny i nadzoru) oraz Zarząd (organ kierujący działalnością Stowarzyszenia i reprezentujący prawnie Grupy Rodzinne Al‑Anon). W skład Walnego Zgromadzenia wchodzą wszyscy członkowie Stowarzyszenia.

Członków Zarządu i Komisji Rewizyjnej powołuje się spośród członków Stowarzyszenia na Walnym Zgromadzeniu w trybie zgodnym ze Statutem Stowarzyszenia.  Na czele zarządu stoi prezes i wiceprezes. Zwyczajowo w skład Zarządu i Komisji Rewizyjnej wchodzą również powiernicy.

Stowarzyszenie prowadzi działalność statutową w zakresie: obsługi organizacyjnej i finansowej Grup Rodzinnych Al-Anon oraz działalność gospodarczą w zakresie wydawnictwa, kolportażu i sprzedaży literatury Al-Anon. Przekazuje tzw. egzemplarze obowiązkowe wydawanej literatury do Biblioteki Narodowej. Prowadzi także działalność informacyjną nt. wspólnoty Al-Anon. W siedzibie Stowarzyszenia odbywają się spotkania Komitetów, Rady Powierników, różnego rodzaju warsztaty dla członków Al-Anon.

  1. Tłumaczenia i publikowanie Literatury Aprobowanej przez Konferencję (LAK)

W 1987 r. grupa Ariadna uzyskała pozwolenie Biura Służby Światowej na opublikowanie pierwszej broszury w języku polskim zawierającej Dwanaście Stopni Al-Anon i Dwanaście Tradycji Al-Anon, hasła oraz Właśnie dziś. W latach 1995-2017 wydano 43 pozycje literatury (w tym 8 książek i 30 broszur).

Na początku swojej działalności Al-Anon nie miał swojego pisma, które pełniłoby rolę informatora o tym, co się dzieje we wspólnocie. Od 1987 r. teksty o Al-Anon były drukowane gościnnie na dwóch stronach magazynu AA Zdrój. W 1993 r. wyszedł pierwszy numer Biuletynu Al-Anon i Alateen. Ukazywał się nieregularnie do końca 2000 r., stale powiększając swoją objętość. Od początku 2001 r. przyjął nazwę „Razem” i ukazuje się do dziś jako dwumiesięcznik; liczy obecnie 20 stron i ukazuje się w nakładzie 1200 egzemplarzy.

  1. Działania Al-Anon w Polsce

Od 2000 r. członkowie Grup Rodzinnych Al-Anon co pięć lat spotykają się na ogólnopolskich Zlotach Radości, gdzie mają okazję poznać się bliżej, uczestniczyć w mityngach i innych radosnych spotkaniach. Dotychczasowe Zloty to:

  • 2000 r. – Katowice
  • 2005 r. – Funka
  • 2010 r. – Sielpia – myśl przewodnia „Wczoraj jest historią, jutro jest tajemnicą, dziś jest darem”
  • 2015 r. – Jastrzębia Góra – myśl przewodnia „Służąc – kocham, kochając – służę”

Następny Zlot Radości związany z jubileuszem czterdziestolecia Al-Anon w Polsce odbędzie się w sierpniu 2020 r. w Warszawie.

Grupy Rodzinne Al-Anon kontaktują się ze społeczeństwem za pośrednictwem strony internetowej, która działa od 2005; profilu Stowarzyszenia Służb Grup Rodzinnych Al-Anon na Facebooku, który powstał w marcu 2017 r., przez dyżury telefoniczne w siedzibie Stowarzyszenia, a także przez informacyjne numery telefonów poszczególnych regionów.

Komitet Współpracy z Profesjonalistami i Instytucjami oraz Komitet ds. Informacji Publicznej organizują mityngi informacyjne dla różnych grup zawodowych i społecznych. Mityngi informacyjne są także organizowane przez poszczególne regiony, niekiedy przez grupy.

W listopadzie 2014 r. w Warszawie został otwarty pierwszy w Polsce Punkt Informacyjno-Kontaktowy Al-Anon (PIK). Punkt jest obsługiwany przez wolontariuszy z Regionu Warszawskiego Al-Anon, jest czynny pięć dni w tygodniu. W PIK-u można uzyskać bezpośrednio i przez telefon informację, w jaki sposób Al-Anon pomaga w Polsce rodzinom i przyjaciołom osób pijących problemowo, gdzie odbywają się spotkania itp.

Od początku 2013 r. jest rozsyłany drogą elektroniczną kwartalnik „Al-Anon o sobie. Informator dla profesjonalistów i przyjaciół Al-Anon”. Osoby wykonujące różne zawody (np. prawnicy, policjanci, duchowni, psychologowie, nauczyciele, lekarze), których praca wiąże się ze służeniem społeczeństwu, dzięki temu mogą zorientować się, czym są Grupy Rodzinnych Al-Anon oraz jak wygląda współpraca z Al-Anon.

Kilkakrotnie gościli w Polsce przedstawiciele Biura Służby Światowej i służby innych krajów:

  • 2005 Funka – Zlot Radości na 25-lecie Al-Anon w Polsce; Wizyta przedstawicielek Biura Służby Światowej: Marshy i Mary Ann, a także Emmy i Mathiasa – członków Rady Powierników w Niemczech.
  • 2010 Sielpia – Zlot Radości na 30-lecie Al-Anon w Polsce; Wizyta przedstawicielek Biura Służby Światowej: Marshy i Carol, w zlocie udział wzięli przedstawiciele Al-Anon z dwunastu krajów (Australia, Belgia, Białoruś, Bułgaria, Holandia, Niemcy, Rosja, Słowacja, Słowenia, Turcja, Ukraina i Wielka Brytania).
  • 2011 Kraków – Wizyta przedstawicieli Biura Służby Światowej: Rica i Beverly. Odbyło się spotkanie otwarte oraz spotkania z Reprezentantami Regionów, Przewodniczącymi Komitetów, Delegatami i Radą Powierników.
  • 2015 Jastrzębia Góra, Zlot Radości na 35-lecie Al-Anon w Polsce; udział wzięli członkowie Al-Anon z Francji, Niemiec i Mołdawii.

Od 1994 r. – kiedy po raz pierwszy delegat Krajowego Komitetu Służby Al-Anon brał udział w Międzynarodowym Mityngu Służb Krajowych (International Al-Anon General Services Meeting – IAGSM) w Brukseli – przedstawiciele naszego kraju uczestniczą w tych mityngach, aby dzielić się doświadczeniami z działania Al-Anon w różnych krajach. Delegat na IAGSM po powrocie dzieli się doświadczeniami przez organizowanie warsztatów, artykuły w Razem, udział w Regionalnych Seminariach Służb oraz sprawozdanie. Mityngi te odbywają się co dwa lata i tylko dwa razy (w 2002 i 2004 r.) reprezentant z Polski nie brał w nich udziału.

Od 2007 r. przedstawiciele Al-Anon w Polsce biorą udział w tzw. mityngu strefowym, czyli spotkaniu przedstawicieli krajów europejskich. Ostatni taki mityng miał miejsce w Brugii (Belgia) w 2015 r. a jego tematem była Koncepcja Czwarta „Czynne uczestnictwo stanowi klucz do harmonii”.

Poza tymi spotkaniami przedstawiciele Grup Rodzinnych Al-Anon w Polsce byli zapraszani do udziału w spotkaniach służby w Niemczech i na Ukrainie. Brali też udział w spotkaniu, na którym powołane zostało Centrum Grup Polskojęzycznych (2010 r., Carlsberg, Niemcy). Wiele grup polskojęzycznych utrzymuje kontakt ze służbą Al-Anon w Polsce.